Sustainable Architecture
Sustainable Architecture
چارلز جنكز در آخرين فصل كتابش اين مسئله را خاطر نشان ميسازد كه نابودي زمين توسط ما منجر به نابودي 27000 گونه زيستي در يكسال ميشود يعني هفتادوچهار انقراض در يك روز و يا سه نابودي در يك ساعت! مدارك جديدتري براساس مجله تايم مورخ 31 ژانويه 2000، اين تعداد را بالاتر نشان ميدهد يعني صدها انقراض در يك روز!
گرم شدگي كره زمين، نازك شدن لايه ازن بعلت استفاده از انواع آلاينده ها، افزايش آلودگي محيط زيست و انقراض گونههاي زيستي همه و همه با هم ميآميزند تا ضرورت بوم شناسي و مسائل زيست محيطي را براي آينده قابل پيشبيني گردانند. بطوريکه پيشي گرفتن خاكستري در برابر جهان سبز آينده، قابل تأمل ترين مسئله قرن حاضر به شمار مي آيد.
در اين ميان توسعه به عنوان يكي از بزرگترين عوامل تغيير محيط زيست و به تبع آن ساخت و ساز كه جزو صنايع بزرگ در استخدام نيروي انساني (صدها هزار كارگران ساختمان و فنون مربوطه)، باعث از بين بردن زمينهاي كشاورزي، فرسايش خاك و آلوده كننده محيط زيست و به مخاطره انداختن سلامتي و بهداشت مردم است و بر بحران انرژي دامن مي زند. بحراني که در اواسط دهه 1965 با افزايش ميزان آلودگي محيط زيست هشداري به جهانيان محسوب شد، سبب تشکيل گروههاي طرفدار محيط زيست كه از حاميان محيط زيست در جهان بودند گرديد و مفهوم گسترده اي تحت عنوان پايداري را پي گيري نمود.
اصطلاح پايداري (sustainable) براي نخستين بار در سال 1986 توسط كميته جهاني گسترش محيط زيست تحت عنوان (رويارويي با نيازهاي عصر حاضر بدون به مخاطره انداختن منابع نسل آينده براي مقابله با نيازهايشان) مطرح شد و هرروز بر ابعاد و دامنه آن افزوده مي شود تا استراتژيهاي مناسبي پيش روي جهانيان قرار گيرد.
در اين جهان، معماران نيز همسو با ساير دست اندرکاران در پي يافتن راهکارهاي جديدي براي تأمين زندگي مطلوب انسان بوده اند. بديهي است که زندگي، کار، تفريح، استراحت و ... همه و همه فعاليت هايي مي باشند که در فضاهاي طراحي شده توسط معماران صورت پذيرفته و از آنجا که نقاط ضعف و قوت يک ساختمان بر زيست بوم جهان تاثير مستقيم خواهد داشت، وظيفه اي بس حساس در اين خصوص بر عهده معماران مي باشد. کاربرد مفاهيم پايداري و توسعه پايدار در معماري، مبحثي به نام «معماري پايدار» آغاز نموده اند كه مهترين سرفصلهايي آن با عنوان "معماري اكوـ تك"، "معماري و انرژي ـ معماري سبز" ايجاد مي گردد

ساخت و ساز پايدار اين چنين تعريف شده است: «مديريت يك محيط پاك و سالم براساس بهرهبرداري مؤثر از منابع طبيعي و اصول اكولوژيكي» که هدف از طراحي ساختمانهاي پايدار کاهش آسيب آن بر روي محيط و منابع انرژي و طبيعت است، كه شامل قوانين زير ميباشد:
1 – كاهش مصرف منابع غير قابل تجديد
2 – توسعه محيط طبيعي
3- حذف يا كاهش مصرف مواد سمي و يا آسيب رسان بر طبيعت در صنعت ساختمانسازي
بابراين بطور خلاصه ساختمان پايدار را ميتوان اين چنين تعريف نمودد: ساختماني كه كمترين ناسازگاري و مغايرت را با محيط طبيعي پيرامون خود و در پهنه وسيعتر با منطقه و جهان دارد.
تكنيكهاي ساختمانسازي در يك پهنه وسيع در جهت تأمين كيفيت يكپارچه از نظر اقتصادي، اجتماعي و محيطي مي كوشند. بنابراين استفاده معقول از منابع طبيعي و مديريت مناسب ساختمان سازي به حفظ منابع طبيعي محدود و كاهش مصرف انرژي كمك نموده (محافظت انرژي) و باعث بهبود كيفيت محيطي ميشود. http://www.buildsustainably.org/
اهدف کلي ساختمانهاي پايداراصول توسعه ساخت و ساز پايدار
براي ايجاد تعادل ميان سطوح تنوع زيستي، سه اصل توسعه صنعت ساخت وساز پايدار كه در جهت و حفظ تنوع زيستي در شهر بايد رعايت شوند، به شرح زير است:
• استفاده پايدار از منابع زيستي: بدين معنا كه بايد دقت شود كه منابع زيستي بهرهبرداري شده در سامانههاي توسعه در كجا استفاده ميشوند، و چگونه ميتوان آنها را پايدار نگهداشت، و از منابعي كه سريعتر جايگزين ميشوند استفاده شود. به عنوان مثال؛ از چوب درختهايي بايد استفاده شود كه سريعتر رشد كرده و ميتوانند جايگزين شوند. همچنين از منابع متنوع استفاده كرد،كه نوع خاصي از بين نرود، و يا مثلا مساحت جنگلها را مقدار ثابتي نگهداشت و از مقدار ميعني كمتر نشوند، و يا از گونه خاص موجودي به علت منافع اقتصادي حمايت نشوند.
• استفاده از منابع تجديد ناپذير: استفاده عاقلانه از منابع غير قابل تجديد بايد به طور گسترده اعمال شود. به عنوان مثال؛ استفاده از منابع فسيلي براي سوخت غير عاقلانه است. و يا در ساختن صندلي از چوبي استفاده شود كه در طبيعت از سرعت تجديدپذيري و جايگزيني بالاتري برخوردار است.
• كاربرد معقول از چوب (به عنوان يک منبع تجديد ناپذير) باعث ميشود كه به اصل منبع لطمهاي نخورده و امكان جايگزيني آن در طبيعت وجود داشته باشد، و حتي در نوع رنگي كه در آن بكار برده ميشود از موادي كه كمتر كه براي محيط زيست ضرر دارد استفاده شود.
• حفاظت از تنوع زيستي: از منابع زيستي به خوبي نگهداري شود،و مشاركت افراد جامعه در جهت بقاء و تنوع زيستي موجود الزامي باشد. طوري از سامانه استفاده شود كه همه اجزاء خود حافظ مجموعه باشند. مردم به طور صحيح از منابع محيطي بهره گيرند، و به آنها آموزش داده شود كه از هر محصول يا منبعي در جاي خود و به صورت بهينه استفاده كنند. مثلا در مورد مبلمان شهري، استفاده صحيح از ان به مردم آموزش داده شود. و با اندك نقصي به كنار گذاشته نشوند، بلكه تعمير و يا در غير اين صورت به محصولي ديگر تبديل و يا در نهايت مواد اوليه آن بازيافت شود. (مفيدي، مباني مقدماتي توسعه و طراحي شهر پايدار)
طراحي پايدار و اصول اوليه آن
طراحي پايدار همكاري متفكرانه معماري با مهندسي مكانيك، برق و سازه است. علاوه بر فاكتورهاي متداول طراحي مانند زيبايي، تناسب و بافت و سايه و نور و امكاناتي كه بايد مد نظر قرار گيرند، گروه طراحي بايد به عوامل طولاني مدت محيطي، اقتصادي و انساني توجه نموده و اصول اوليه آنرا که به قرار زير است، مد نظر قرار دهد:

طراحي پايدار با درك از محيط آغاز ميشود. اگر ما به امكانات محيطي كه در آن هستيم آگاه باشيم ميتوانيم از صدمه زدن به آنها جلوگيري كنيم. درك محيط باعث مشخص شدن مراحل طراحي از جمله جهت قرارگيري نسبت به خورشيد و چگونگي قرارگيري ساختمان در سايت و حفظ محيط پيرامون و دسترسي سيستم نقليه و پياده ميگردد.
• ارتباط با طبيعت:
چه ساختمان در داخل محيط شهري باشد و چه در يك محيط طبيعيتر، ارتباط دادن طبيعي به محيط طراحي شده روح و جان ميبخشد.
• درك روندهاي موجود در طبيعت: در سيستم موجود در طبيعت زباله موجود نيست. لاشه يك موجود، غذاي يك موجود ديگر ميشود. به بيان ديگر موجب احترام بشر به نيازهاي انواع گونههاي طبيعي مي گردد. روندهايي كه باعث احيا ميشوند تا ضايع كردن، به بيشتر زنده ماندن ما مي انجامند.
• درك تأثيرات محيطي:
طراحي پايدار سعي در درك تأثيرات محيط از طريق ارزيابي و تحليل سايت دارد:
ارزيابي انرژي مصرفي، سميت مصالح و تكنيكهاي ساختمان سازي .
بطوريکه تأثير منفي محيطي را ميتوان از طريق استفاده مصالح ساختمان سازي پايدار، مصالح با سميت كمتر و مصالح ساختماني قابل بازيافت کاهش داد.
• روند مشاركتي طراحي:
طراحان پايدار، اهميت توجه به هر نظري را ميدانند. همكاري با مهندسين مشاور و متخصصين ديگر در مراحل اوليه طراحي صورت ميپذيرد. طراحان همچنين به نظرات ساكنين محلي و همسايگان محلي نيز توجه ميكنند.
طراحان پايدار بايد به فرهنگ و دين و نژاد مردمي كه قرار است براي آنها طراحي كنند، توجه كنند.
بنابراين معماري پايدار تركيبي چند ارزشي در بر دارد:
زيبايي شناسي، محيط، اجتماع، سياست و بعبارتي طراحي و ساختمان سازي هماهنگ با محيط.
يك معمار بايد زيركانه چند فاكتور را در نظر بگيرد: مقاومت و پايداري و طول عمر بنا، مصالح مناسب، و مفهوم و كانسپت. http://www.susarch.com
تمام اصول معماري پايدار بايد در يک پروسه کامل – که منجر به ساخته شدن محيط زيست سالم مي شود- تجسم يابد.